Nieuws Beheerverslag kwartaal 3 – 2016

Datum: 27 oktober 2016

De barbecue is weer opgeruimd en de herfst is begonnen. Of beleggers helemaal klaar zijn voor het vierde kwartaal is lastig te zeggen, maar ze lijken vooral bezig met 8 november; de dag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In dit kwartaalverslag blikken we terug op het derde kwartaal en kijken we vooruit naar kwartaal vier van dit beleggingsjaar.

Terugblik

Het derde kwartaal van dit jaar werd gekenmerkt door de uitslag en nasleep van de Brexit, dat voor velen onverwacht uit de stembus kwam. Theresa May, de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk, heeft aangegeven dat zij uiterlijk eind maart 2017 wil beginnen met het proces van uittreding uit de Europese Unie. Vervolgens kan de uittreding binnen twee jaar een feit zijn.

Het Britse pond was de dupe van de Brexit uitslag en verloor 2.5% ten opzichte van de euro in het derde kwartaal. Hiermee kwam het totaalverlies ten opzichte van de euro per eind oktober uit op circa 14%. De waardedaling van het Britse pond zorgt voor zowel winnaars als verliezers. Enerzijds doet het zwakke pond Britse bedrijven goed via een groeiende buitenlandse vraag, omdat hun producten goedkoper worden in het buitenland. Anderzijds werkt de koersdaling inflatie in de hand. Waar ze voorheen nog 136 euro kregen voor 100 pond, krijgen ze op dit moment nog maar 112 euro voor 100 pond.

Verder was er het nodige vuurwerk in de financiële sector, waar Deutsche Bank in de problemen is gekomen als gevolg van een potentieel zeer hoge boete die de bank moet betalen aan het Amerikaanse ministerie van justitie, vanwege het verkopen van zogenoemde rommelhypotheken voorafgaand aan de kredietcrisis.

27-10-01

Bron: HedgeEye

Andere Europese financials werden door dit nieuws in het kielzog van DB meegetrokken en bracht de nervositeit terug in de markt. Deze nervositeit werd met name gevoed door bondskanselier Merkel, die verklaarde dat zij niet van plan is om Deutsche Bank te steunen. Deze ferme taal van Merkel moet in het licht gezien worden van de Duitse verkiezingen van volgend jaar. De kans dat de Duitse regering systeembank Deutsche Bank zal laten omvallen wordt daarentegen klein geacht.

Wat de rente betreft, bereidden Fed-bestuurders de markt er in het afgelopen kwartaal op voor dat er een grote kans bestaat dat deze dit jaar nog zal worden verhoogd. Indien zich geen grote tegenvallers voordoen in de Amerikaanse economie, lijkt een nieuwe renteverhoging in december dus zeer aannemelijk. In Europa heeft de Brexit uitslag ervoor gezorgd dat de rentemarkt nog verder is verstoord. De Duitse 10-jaars rente daalde in het derde kwartaal dieper in de min en in Zwitserland waren beleggers er zelfs tijdelijk toe bereid meer te betalen voor een 50-jarige Zwitserse staatslening dan wat ze er uiteindelijk voor terugkrijgen.

Een terugblik op de brede aandelenmarkten toont ons dat de MSCI World Index een rendement van ruim 3,5 procent behaalde, waarmee dit tot dusverre het beste kwartaal van 2016 is. Per 30 september staat deze index voor dit jaar weer in de plus met twee procent.

Europese aandelen deden het derde kwartaal goed met een plus van ruim 4 procent voor de MSCI Europe Index, terwijl de S&P 500 Index 2,5 procent in euro’s steeg. Over de eerste drie kwartalen gemeten, blijven Amerikaanse aandelen de Europese markt echter nog met zeven procent voor. De beste resultaten kwamen echter uit Azië en de opkomende markten, die in het derde kwartaal tussen de zeven en tien procent konden bijschrijven.

Vooruitblik

De Amerikaanse presidentsverkiezingen komen steeds dichterbij en het moddergooien heeft ongekende dieptepunten bereikt. Op 8 november is het zover. In het verleden werd altijd aangenomen dat een republikeinse president beter is voor de economie en de beurzen. Fidelity deed hier onderzoek na en kwam tot verrassende conclusies. Van de vijf ambtstermijnen die negatief uitpakten voor de Amerikaanse S&P500 waren er vier toe te schrijven aan de republikeinen. Tevens vielen de beste perioden voor de S&P500 bijna allemaal samen met de ambtstermijnen van een democratische president:

27-10-02

Onder democratische presidenten stijgen de beurzen gemiddeld met circa 10% tegen 2% onder een republikeinse president. Ook als we kijken naar de economische groei, leggen de republikeinen het af tegen de democraten, met een economische groei van 2.7% tegenover 4%. En ook wat het overheidstekort betreft.  Republikeinse presidenten lieten het tekort gemiddeld met 2.6% van het BNP oplopen, terwijl de Democraten het tekort lieten oplopen tot 1.7%.

Op dit moment lijkt Clinton de beste kansen te hebben om te winnen. Echter, we moeten er rekening mee houden, met de Brexit uitslag nog vers in ons geheugen, dat Trump toch onverwachts als winnaar uit de bus kan komen. Als dit gebeurt dan is de algemene verwachting dat de beurzen een duikvlucht zullen maken. Trump is tegen vrijhandel, voor belastingverlaging, dus meer schulden voor Amerika. Trump gaat er van uit dat het buitenland toch wel geld blijft lenen aan de Verenigde Staten, waardoor de dollar niet onderuit hoeft te gaan. Waar je hem niet over hoort is dat schuld moet worden terugbetaald. Maar ja, entertainer Trump kijkt niet verder dan zijn eigen ambtstermijn.

27-10-03

Bron: AgreeingLoudly.com

 

Clinton is volgens Wall Street de meest “marktvriendelijke” kandidaat, maar of dit nu als positief moet worden gezien is de vraag. Macroeconomic Advisers schat dat de markt met 4% stijgt als Clinton wint. Olieproducenten daarentegen moeten oppassen. Clinton wil de Amerikaanse olieconsumptie met een derde terugdringen over een periode van acht jaar, onder meer door te snoeien in subsidies voor oliebedrijven. Daarnaast dreigt de farmasector een verliezer te worden als Clinton wint. Clinton belooft paal en perk te stellen aan de soms bedenkelijke en forse prijsstijgingen voor sommige medicijnen. Hoe ver ze daarin gaat, hangt af van de houding van het Congres. Wel zou de gezondheidssector kunnen profiteren van Clintons steun voor Obama’s uitbreiding van de ziekteverzekering. Wat minder duidelijk is, zijn de gevolgen voor de banksector. Clinton wil de financiële hervorming van Dodd-Frank (bescherming van klokkenluiders en melden van misstanden wordt beloond) intact houden, terwijl Trump die regelgeving wil bijsturen. Over het opbreken van te grote banken spreekt Clinton zich niet uit, ondanks de druk van de linkervleugel in haar partij.

De verkiezing van Clinton zal sowieso het minste deining veroorzaken. Omdat ze grotendeels de lijn van Obama volgt, verwachten analisten eerder een status-quo. Omdat ze waarschijnlijk met een Republikeins Huis van Afgevaardigden te maken krijgt, zal haar bewegingsruimte sowieso niet erg groot zijn. Clinton toont zich wel protectionistischer dan Obama, maar niemand verwacht dat ze daarin zo ver zal gaan als Trump.

Als we de groeicijfers moeten geloven, dan groeit de Amerikaanse economie weer. Het groeicijfer over het tweede kwartaal werd bijgesteld van 1,1 procent naar 1,4 procent. De Amerikaanse economie lijkt dus weer op de goede weg. Het consumentenvertrouwen blijft hoog en dat is belangrijk aangezien 70 procent van de Amerikaanse groei afkomstig is van consumentenbestedingen. Daarnaast trekken de huizenprijzen verder aan en lijkt de inflatie structureel op een hoger niveau uit te komen. Een eventuele renteverhoging zou dus moeten gebeuren in december, is de verwachting van de markt. November is zeer onwaarschijnlijk, omdat de centrale bank de Amerikaanse presidentsverkiezingen niet wil beïnvloeden. Een renteverhoging in december lijkt echter al ingeprijst door de markt, mede omdat het laatste arbeidsmarktrapport dusdanig positief was dat looninflatie op de loer ligt.

Toch zijn er signalen die er juist op duiden dat Amerika op een recessie afstevent. Veel grote bedrijven geld hebben geld geleend om eigen aandelen in te kopen, waardoor de balansen van veel ondernemingen gevoelig zijn voor rentestijgingen. Ook constateren is de gemiddelde winstgevendheid van Amerikaanse de afgelopen 5 kwartalen gedaald. Dit, in combinatie met een zwakke mondiale economische groei, krimpende export in zowel Europa als Amerika, onzekerheid over de gevolgen van de Brexit en een groeiende schuldenberg bij overheden en centrale banken, maakt ons voorzichtig voor de toekomst. De komende maanden zullen meer duidelijkheid geven of de Amerikaanse economische groei verder aantrekt of juist zal wegzakken.

Dan de obligatiemarkt. De eventuele renteverhoging(en) door de Amerikaanse centrale bank zal voor opwaartse druk op de langetermijnrente zorgen. Deze opwaartse druk zal ook in Europa gevoeld worden. Met name obligaties met een lange looptijd zijn gevoeliger voor rentestijgingen op het moment dat de groei en inflatie aantrekken en een of meerdere renteverhogingen zich aandienen. Staatsleningen met een langere looptijd kunnen daardoor flink in waarde dalen. Circa. 10 biljoen van de ruim 40 biljoen aan overheidsschulden van de westerse landen hebben nu een negatief rendement. Dit is een ongezonde situatie die zorgt voor verstoringen op velerlei gebied.

27-10-04

Bron: BofA Merrill Lynch Global Fixed Income Markets Index, monthly breakdown of yields on bonds exceeding one year in maturity.

De huidige situatie is daarmee niet zonder gevaar. De kritiek op de centrale banken wereldwijd, over het rentebeleid groeit en draagt bij aan de onzekerheid op de markten. Toen in 2013 in Amerika duidelijk werd dat het opkoopprogramma zou worden afgebouwd, verdubbelde de 10-jaars rente in korte tijd tot circa 3%. En ook de eerste renteverhoging door de FED eind vorig jaar droeg bij aan de onrust op de financiële markten.

Een uitblijvend herstel van de economie in de Eurozone is iets waar wij nauwgezet op letten, want dan zou een deflatiescenario in het verschiet kunnen liggen. Als je dan al in een uitgangssituatie zit van lage tot negatieve rentes, dan zou een gedwongen, verdere verlaging  voor verdere zorgen. Lagere Europese rentes zouden daarnaast kunnen leiden tot grotere renteverschillen met de VS en een sterkere dollar. Dit zou vervolgens weer kunnen bijdragen aan problemen in de opkomende markten.

Afsluitend, de beurzen zullen de komende weken in het teken staan van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Gezien de verschillen in beleid tussen de kandidaten zal ook na de verkiezingen het beeld op de markten bepalen. Wij verwachten een renteverhoging van de Amerikaanse centrale bank later dit jaar, maar omdat dit reeds grotendeels is ingeprijst verwachten wij hiervan slechts een beperkte impact op de financiële markten.

Op portefeuille niveau zal u het niet verbazen dat we zeer waakzaam zullen zijn, gezien de risico’s in de markt. Mede door de politieke onzekerheden, verwachten we voor het vierde kwartaal grotere schommelingen op de aandelen- en obligatiemarkten. Wat we ook zien is dat de correlatie tussen de koersen van obligaties en aandelen steeds verder toeneemt: als de één daalt, kan de ander mee dalen. Dat betekent dat er extra goed wordt gekeken naar diversificatie (risicospreiding) binnen de portefeuilles. Anderzijds nodigen deze factoren uit om alert te zijn op kansen die de aanwakkerende volatiliteit met zich mee brengt. Op moment van schrijven zien we op ETF niveau kansen in aandelen van opkomende landen, kortlopende Amerikaanse staatsleningen en grondstoffen. Op aandelenniveau zien we op moment van schrijven kansen in Citi Group, Twitter, Volkswagen en – enigszins contrair, voor een kort ritje in – Deutsche Bank.