Nieuws Wat is jouw expectancy?

Datum: 30 oktober 2015

Er gaat in de beleggingswereld geen dag voorbij zonder eindeloze discussies over economische vooruitzichten, groeiverwachtingen van specifieke beursgenoteerde ondernemingen en potentiële overnamekandidaten. De discussies leiden tot de keuze voor een bepaald aandeel en vervolgens gaat de volgende doos van Pandora open: het kiezen van het meest geschikte instapmoment. Alle technische indicatoren worden getest in de zoektocht naar de heilige graal, terwijl iedereen eigenlijk wel weet dat deze niet bestaat (zelfs niet in ons uitgebreide TWS platform).

Door: Anne Bruijntjes

Wat in bovenstaand proces over het hoofd wordt gezien is een belangrijker aspect van (actief) beleggen, namelijk position sizing. Want discussies over de mooiste aandelen en de beste technische indicatoren zijn nutteloos als je de impact van de omvang van je posities niet begrijpt. De eerste stap is de volgende (cliché)tabel van verliezen, de bijbehorende benodigde winsten om weer op break-even uit te komen en het aantal jaren dat dit duurt bij een rendement van 8% per jaar:

anne1
 


Tabel: Verliezen, winsten tot break-even en benodigde tijd bij 8% rendement op jaarbasis.

De tabel is duidelijk. Hoe meer je verliest, hoe moeilijker het wordt om ooit nog te herstellen. Dit is precies waarom het zo belangrijk is om je verliezen te beperken. De beste manier om dit te doen is om altijd vooraf te bepalen waar je uitstapt om verlies te nemen als je geen gelijk krijgt. Door deze gewoonte aan te leren maak je meerdere positieve stappen:

– Je gaat er al vanuit dat je geen gelijk krijgt. Dit klinkt raar, maar is een hele goede manier om jezelf te beschermen tegen hoogmoed.

– Je hoeft nooit meer op moeilijke momenten te bepalen of je verlies gaat nemen; je houdt je aan de afspraak met jezelf en neemt het verlies voor het te groot wordt.

– Doordat je het verwachte verlies per aandeel in een negatief scenario weet, kun je het (verwachte) maximale risico per trade kwantificeren.

Door gedisciplineerd verlies te nemen zal je soms te vroeg uitstappen en een beweging missen, maar dit nadeel weegt niet op tegen het voordeel van het mijden van enorme verliezen. Ga maar na wat er was gebeurd als je aandelen Imtech na de initiële daling had aangehouden in de hoop op een herstel. Of nog erger, als je halverwege de daling zelfs had bijgekocht. Losers average losers (verliezers middelen verliezers). Als je bijvoorbeeld Imtech op het hoogste niveau van het laatste jaar hebt gekocht moet je de komende 73 jaar 8% per jaar maken met de restwaarde om het verlies goed te maken, maar dat terzijde…

Expectancy en risico

Het zou voor de meeste beleggers al een geweldige stap in de goede richting zijn om altijd vooraf het maximale verlies op een trade te bepalen. Als je dit wilt doen is het natuurlijk wel belangrijk om te bepalen hoe groot dit maximale verlies idealiter moet zijn. Om dit te bepalen moet je eerst meten wat je ‘expectancy’ is. Uit ervaring weet ik dat het aantal actieve particuliere beleggers die hun expectancy weten op één hand te tellen is. De expectancy is het product van je winstpercentage en je gemiddelde winst en verlies per transactie. De formule is als volgt:

Expectancy = (winstpercentage * gemiddelde winst) -/- (verliespercentage * gemiddeld verlies)

Als 40% van je trades winstgevend is en je gemiddelde winst twee maal het gemiddelde verlies is krijgen we de volgende uitkomst:

(0,4 * 2) -/- (0,6 * 1) = 0,2

De uitkomst is positief en daarmee is deze manier van handelen op de lange termijn winstgevend. Ondanks dat de manier van traden winstgevend is kun je toch al je geld verliezen als je te groot handelt door een negatieve reeks. Als je de expectancy weet, of als je het betrouwbaar kunt inschatten, kun je de volgende tabel gebruiken om de zogenaamde ‘Risk of Ruin’, ofwel kans op onherstelbaar verlies, te bepalen. Hoe groot het risico is om bij een negatieve reeks toch je geld kwijt te raken lees je dus af op basis van je expectancy en het risico dat je per trade neemt als percentage van de waarde van je portefeuille.

anne2

 

Tabel: ‘Risk of Ruin’ in procenten bij verschillende parameters.

Een voorbeeld. Als je normaal gesproken op 40% van je trades geld verdient (winstpercentage) en de gemiddelde winst twee keer het gemiddelde verlies is (risico vs rendement 1:2), is de kans op een onherstelbaar verlies 2,03 procent wanneer je 5 procent van je kapitaal riskeert per trade. Hierbij is het belangrijk om te noemen dat in zeer extreme gevallen, ook bij de parameters waar nul procent  staat, een kleine kans bestaat om alles kwijt te raken, maar deze kans is statistisch gezien verwaarloosbaar.

Leer jezelf kennen

Als je gestructureerd wilt gaan handelen is de eerste stap een analyse van je oude trades. Als je je winstratio en gemiddelde winst en verlies weet, kun je de expectancy bepalen via bovenstaande formule. Als deze negatief is zal je de manier van handelen moeten aanpassen of helemaal op een andere manier te werk moeten gaan. Als je vervolgens een methode hebt gevonden waarvan je verwacht dat deze beter werkt, moet je simpelweg heel veel trades doen (of betrouwbaar backtesten) volgens je regels en maximale risico per trade. In deze fase kun je het risico per trade het beste zo klein mogelijk houden, bijv. 0,25%, omdat je je expectancy nog niet weet. Pas als je een groot aantal trades hebt gedaan kun je met enige zekerheid conclusies trekken en op basis hiervan bij positieve expectancy je risico per trade verhogen. Als je huidige expectancy (op basis van een groot aantal trades) al positief is resteert het zoeken naar het optimale risico op basis van je doorlopend wijzigende statistieken en het doorlopend proberen te verbeteren van je expectancy.

Kijk uit voor hoge winstpercentages

Beleggers zijn vaak geneigd om te zoeken naar strategieën met hoge winstpercentages. Vooral in deze context is het belangrijk om te benadrukken dat consistent hoge winstpercentages op lange termijn alleen mogelijk zijn bij strategieën met lage winsten per trade t.o.v. het risico. Met andere woorden: het gaat lang goed tot het ineens helemaal mis gaat. Short (out-of-the-money) optiestrategieën zijn  hier vaak een goed voorbeeld van. Als je een dergelijke strategie hanteert is het erg belangrijk om de expectancy te berekenen op basis van een zeer groot aantal trades in verschillende marktomstandigheden. Als je bijvoorbeeld ongedekt dag- of weekopties schrijft zou het goed kunnen dat je een winstpercentage hebt van 94%, gemiddeld 1 euro verdient op iedere winstgevende trade, maar gemiddeld 16 euro verliest op het moment dat de onderliggende waarde ineens toch enkele procenten daalt. Je expectancy is dan als volgt:

(0,94 * 1) -/- (0,06 * 16) = – 0,02

De expectancy van deze 94% winstgevende methode is dus negatief. Omdat de verliesgevende trades bij deze methode zeldzaam zijn kun je pas na honderden trades een enigszins betrouwbare berekening van je expectancy maken. Statistisch gezien is het in dit geval namelijk heel goed mogelijk dat pas de honderdste trade negatief is. Je kunt dit vergelijken met de kans op een reeks van meerdere malen rood of oneven op de roulettetafel.

Van winst nemen is nog nooit iemand armer geworden?

Je kent waarschijnlijk de uitspraak “Van winst nemen is nog nooit iemand armer geworden”. Deze uitspraak is feitelijk correct als je slechts naar één trade kijkt (de trade die winstgevend wordt gesloten). Veel beleggers verliezen echter structureel geld door deze manier van denken. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat de pijn van verliezen voor de gemiddelde belegger ca. twee maal zo groot is als het plezier van het verdienen van een soortgelijk bedrag. Uit angst voor verliezen neigen veel beleggers ernaar om winstgevende posities te snel te sluiten en verliesgevende posities te lang te laten lopen in de hoop op herstel. Als dit betekent dat de gemiddelde winst kleiner is dan het gemiddelde verlies en het winstpercentage niet hoger dan 50 procent is, leidt dit per saldo tot een negatieve expectancy. Het zou dus kunnen dat je van winst nemen nooit armer wordt, maar dat is alleen het geval als je er ook voor zorgt dat je verliezen structureel kleiner zijn dan de winsten.

Omvang van je positie bepalen

Het risico per trade in bovenstaande tabel is gebaseerd op ‘fixed fractional position sizing’. Dit houdt simpelweg in dat het risico per trade altijd een vast percentage van de waarde van je rekening op het moment van innemen van je positie is. Om de omvang van je positie te bepalen moet je dus weten wat je risico per trade is, wat je wilt handelen en op welk prijsniveau je verlies wilt nemen. Een voorbeeld:

Het aandeel Arcelor Mittal (MT) noteert € 5,55. Je wilt het aandeel kopen en bepaalt vooraf dat je ongelijk hebt als het aandeel toch een nieuwe low maakt en neemt daarom verlies op € 4,43.

Als je ongelijk krijgt verlies je dus ongeveer € 1,12 (5,55 -/- 4,43) per aandeel. De waarde van je account is momenteel € 20.000,- en je wilt 0,5% risico per trade nemen. De omvang van je positie moet dan zijn:

Aantal stukken = (risico per trade * waarde account) / verlies per aandeel

In dit geval:

(0,5% * 20.000,-) / 1,12 = 89 stukken = € 493,95 positieomvang = 2,47% van de portefeuille

anne3

 

Grafiek: Koers Arcelor Mittal (MT), één jaar.

Je kunt de positie nu innemen en rustig afwachten wat er gebeurt, omdat je al weet wat je gaat doen in een negatief scenario. Als je gelijk krijgt en het aandeel stijgt kan je daar op meerdere manieren mee omgaan, als je maar een plan hebt om ervoor te zorgen dat je de winsten laat lopen en structureel  hogere winsten haalt dan verliezen. Je kunt bijvoorbeeld werken met een trailing stop (je stoploss loopt dan met de koers mee naar boven) of handmatig de stoporder verhogen naarmate het aandeel stijgt. Als je op een grote winst staat is het verhogen van je stop wel essentieel, omdat de positie door de winst groter is geworden. Als je de stop niet verhoogd wordt het risico (verschil tussen prijs en stoploss) van de positie dus groter, wat natuurlijk niet de bedoeling is.

Er zijn eindeloos veel methodes om geld te verdienen op de beurs en succesvolle methodes hebben één ding in gemeen: positieve expectancy. Dus wat je ook doet op je eigen rekening, zorg ervoor dat je je eigen methode kent en gedisciplineerd je expectancy stuurt. Deze vorm van controle brengt je rust en vertrouwen, ook als het heel even tegen zit.

Ik hoop dat bovenstaande informatie je voldoende op weg helpt. Als je meer wilt weten over de specifieke mogelijkheden in jouw geval kun je altijd contact met ons opnemen. Daarnaast bieden wij binnen ons maatwerk vermogensbeheer op maat gemaakte oplossingen zoals ETF rotatie- en optiestrategieën. Als je wilt weten hoe wij jouw persoonlijke beleggingspuzzel kunnen oplossen nodigen wij je van harte uit om via onderstaande gegevens een vrijblijvende afspraak in te plannen.

Meer weten? 

Je kunt ons bereiken via (020) 530 01 50 of anne@todaysgroep.nl.

Anne Bruintjes
Vermogensbeheerder Today´s Groep

De informatie in deze columns is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Alle koersen zijn actueel per 26 oktober 2015.